Kontaktul. Sienkiewicza 30/32, 87-100 Toruń
tel.: (+48) 56-611-38-10
zdjęcie nagłówkowe

Dyscyplina Nauki o Sztuce

MUZEUM NARODOWE W GDAŃSKU. WERNISAŻ WYSTAWY 22 IV

Zdjęcie ilustracyjne
Identyfikacja graficzna: „Fromline” Joanna Michniewska

Zapraszamy do Muzeum Narodowego w Gdańsku na wystawę "Powrót do domu. Gdańsk w rycinach z kolekcji pastora Johanna Haselaua", przy której powstaniu współpracowali pracownicy naszego Wydziału. Podstawą pomysłu pokazu była publikacja we współautorstwie Teresy Tylickiej i Jacka Tylickiego, "Thorunensia i inne rysunki z XVIII-wiecznej kolekcji pastora Jana Jakuba Haselaua" (Towarzystwo Miłośników Torunia, Toruń 2016). Teksty współredagował Franciszek Skibiński.

Wernisaż wystawy odbędzie się 22.04.2022 o godz. 18.00. Wystawa potrwa do 03.07.2022 (Muzeum Narodowe w Gdańsku / Oddział „Zielona Brama”, Długi Targ 24).

Kuratorka: Alicja Andrzejewska-Zając
Współpraca kuratorska: Teresa Tylicka, Jacek Tylicki
Koordynacja: Paweł Powirski
Projekt aranżacji wystawy: Dominika Gzowska
Redakcja tekstów: Daria Majewska, Franciszek Skibiński

Wystawa prezentuje osiemnastowieczny Gdańsk widziany oczami trzech postaci: Friedricha Lohrmanna – rysownika, który przemierzając gdańskie ulice i okoliczne punkty widokowe wykonał za pomocą piórka i tuszu rysunki dokumentujące architektoniczne bogactwo miasta, Matthäusa Deischa – rytownika, który rysunkowe weduty Lohrmanna przeniósł na graficzne matryce i wykonał z nich odbitki oraz Johanna Haselaua – toruńskiego pastora, który pragnąc utrwalić w pamięci obraz rodzinnego Gdańska, wszystkie te prace zgromadził.

Historia tej bezcennej serii graficznej, będącej do dzisiaj niewyczerpanym źródłem wiedzy o dawnym Gdańsku, rozpoczęła się latem 1749 roku. Podczas Jarmarku Św. Dominika augsburski rytownik Matthäus Deisch, skuszony wizją zawodowych perspektyw i dostatniego życia jakie – w jego mniemaniu – oferowało portowe miasto, zdecydował się osiedlić w Gdańsku. Niestety codzienność okazała się znacznie trudniejsza. Pięć lat później Deisch znalazł się na skraju bankructwa i zmuszony był prosić Radę Miasta o umorzenie narastającego długu i ochronę przed wierzycielami. W poszukiwaniu stałych dochodów postanowił wykonać, we współpracy z Friedrichem Lohrmannem – artystą wykształconym w Berlinie, który od 1759 roku pracował w Gdańsku – zespół graficznych widoków miasta. Aby dochody były pewne, zdecydowano się na prenumeratę, którą ogłoszono w lokalnej prasie w 1761 roku. Tak powstał jeden z najsłynniejszych portretów Gdańska – pięćdziesiąt akwafort ukazujących miasto w różnych ujęciach: od odległych, malowniczych panoram, poprzez przemysłowe peryferia, miejskie systemy obronne, gwarne place, ulice po zbliżenia na poszczególne budowle. Dopełnieniem są widoki okolic – Starych Szkotów, Strzyży, Oliwy i twierdzy Wisłoujście.

Jednym z prenumeratorów graficznej serii był toruński pastor Johann Jacob Haselau, z pochodzenia gdańszczanin, który w 1763 roku przybył do Torunia i pozostał tam do śmierci. Tęsknił za Gdańskiem, w którym  spędził dzieciństwo i młodość, pobierał pierwsze nauki w szkole przy kościele Mariackim i Gimnazjum Akademickim, gdzie pozostawił rodzinę i grono bliskich mu przyjaciół. Graficzna seria Deischa pozwoliła pastorowi powracać, jak sam wspominał w swoich notatkach, do „ukochanego miasta”, którego konieczność opuszczenia nie obyła się ,,bez wylewania częstych łez”. Pastor Haselau był jedną z najbardziej znanych postaci w toruńskim środowisku intelektualnym XVIII wieku – bibliofil, wykształcony humanista, zgromadził za życia imponującą kolekcję map, rysunków i rycin przedstawiających widoki europejskich miast. Swój zbiór polecił połączyć w atlas, złożony obecnie z czterech tomów znajdujących się w Archiwum Państwowym w Toruniu. Właśnie jeden z tych albumów, zawierający gdańskie dokumenty ikonograficzne i kartograficzne, w tym serię rycin Matthäusa Deischa, zostanie zaprezentowany na wystawie.

Sama seria rycin i ich rysunkowe pierwowzory, które zostaną pokazane na ekspozycji, pochodzą z kolekcji Muzeum Narodowego w Gdańsku. Sposób ich prezentacji, wzbogacony licznymi komentarzami i cytatami, pozwoli zagłębić się w świat osiemnastowiecznej metropolii, poznać miejsca i zakątki dziś już nieistniejące, dostrzec koloryt i codzienność ówczesnych ulic, poczuć klimat miasta, które na zawsze pozostało w sercu pastora Haselaua.

Więcej informacji:
http://www.mng.gda.pl/wystawy/powrot-do-domu-gdansk-w-rcinach-z-zkolekcji-pastora-johanna-haselaua/.

pozostałe wiadomości